Ufuk Sandık'ın bu haftaki köşe yazısı
Kriz bu sefer sadece dar gelirliyi değil, üst gelir grubunu da vurdu. Bu durumu geçen yıl Türkiye'de satılan otomobillerin segmentlerine bakarak daha iyi anlamak mümkün. Daha önce yaşanan krizlerde fiyatı ucuz otomobillerin satışlarının düştüğü görülürdü. Fiyatları yüksek lüks otomobiller ise aynı ölçüde etkilenmez, zenginler krizi takmazdı. Ancak, bu sefer böyle olmadı. Krizden zengini fakiri herkes aynı ölçüde etkilendi. Ucuz ve lüks otomobiller, satışları en çok düşen sınıf oldular. A segmenti olarak bilinen mini sınıf araçların satışları yüzde 39 düştü. F yani üst lüks sınıf otomobiller yüzde 31 daralma ile mini sınıf araçları takip etti.
Diğer segmentlerde otomotiv pazarındaki genel daralmaya paralel olarak düşüş yaşandı. Ancak, bu düşüş mini ve lüks otomobillerdeki gibi olmadı. Otomotiv pazarındaki genel daralmaya paralel olarak B segment binek araç satışlarında yüzde 20'lik düşüş görülürken, C (orta) segment araçlarda ise daralma yüzde 10 ile sınırlı kaldı. Toplam pazardaki daralma ise yüzde 14 olarak gerçekleşti.
Parası olmayan kriz döneminde zaten otomobil alamıyor, ama parası olan da krizin boyutlarını bu sefer tahmin edemediği için alışverişten uzak duruyor. Krizin değerlendirmesini daha sağlıklı yapabilmek için bu rakamlar da dikkate alınmalı.
Dizel cazibesini kaybetti
Türkiye'de son yıllarda dizel otomobil satışlarında adeta bir patlama yaşanmıştı. Bu patlamanın en önemli nedeni motorin fiyatının kurşunsuz benzine göre daha ucuz olmasıydı. Ancak, geçen yıl birbiri ardına yapılan zamlar sonrasında motorin benzine göre fiyat avantajını kaybetti. Bu da satış fiyatı benzinliye göre daha yüksek olan dizel otomobil satışlarını etkiledi. Tüketiciler kriz ortamında dizel otoya daha fazla para vermeyi istemedi. Dizel araçların payı yüzde 53'ten yüzde 49'a düştü. 2008 sonunda satılan 305 bin 998 binek aracın 151 bin 203 adedini dizel araçlar oluşturdu.
Avrupa'daki tahminler Türk otocuları korkuttu
Üretiminin büyük çoğunluğunu ihraç eden Türk otomotivinin 2009'da işi zor. Çünkü yapılan tahminler Batı Avrupa'da otomotiv pazarının daha da daralacağını ortaya koyuyor. Tahminlere göre pazar yüzde 16 gerileyecek. Satışlar 600 bin adet düşerken pazar 11.3 milyon adede düşecek. Böylece Batı Avrupa pazarında 1993'ten bu yana ilk kez bu oranda bir düşüş görülecek. Bu tablo en çok Türkiye'yi olumsuz etkileyecek. Bir an önce önlem alınmazsa, iç pazarda satışları bıçak gibi kesilen, ihracatı düşen Türk otomotivciler 2009'da ayakta kalma savaşı verecek. 2009 zor bir yıl olacak.
